Kościół Vivaldiego w Wenecji i Rudy Ksiądz

Dlaczego Vivaldi nazywany był Rudym Księdzem

Przydomek jest dosłowny. Antonio Vivaldi był katolickim księdzem i miał rude włosy — cechę dziedziczoną w jego rodzinie. W 1693 roku, mając 15 lat, rozpoczął studia przygotowujące do kapłaństwa, a w 1703 roku, w wieku 25 lat, przyjął święcenia. Wkrótce nadano mu przydomek il Prete Rosso, ponieważ rosso po włosku znaczy czerwony. Problem zdrowotny zapewnił mu dyspensę od publicznego odprawiania Mszy. Jeden z odnotowanych objawów, strettezza di petto, czyli ucisk w klatce piersiowej, interpretowano jako formę astmy. Zachował tytuł, a swoje życie zawodowe poświęcił muzyce.

Ospedale della Pietà, jego miejsce pracy

Pietà było jednym z czterech weneckich ospedali — dobroczynnych domów dla dzieci porzuconych, osieroconych lub takich, których rodziny nie mogły utrzymać, finansowanych przez Republikę. Niemowlęta można było pozostawiać przez scaffettę, okienko ledwie wystarczająco duże dla dziecka. Chłopcy uczyli się rzemiosła i odchodzili w wieku 15 lat. Dziewczęta otrzymywały edukację muzyczną, a najzdolniejsze pozostawały w orkiestrze i chórze. Vivaldi dołączył we wrześniu 1703 roku jako maestro di violino, mistrz skrzypiec. Zarząd co roku głosował nad każdym nauczycielem, a w 1709 roku zagłosował przeciwko niemu 7 do 6. Przywrócił go jednogłośnie w 1711 roku.

• 1703: mistrz skrzypiec
• 1704: także nauczyciel viola all'inglese
• 1716: maestro de' concerti, odpowiedzialny za całą muzykę
• 1723–1733: zapłata za 140 koncertów

Orkiestra za kratą

Muzycy Pietà byli znani jako figlie di coro, a jej orkiestra liczyła nawet sześćdziesiąt osób – wyłącznie kobiet. Często występowały przed wybraną publicznością ważnych gości, oddzielone od nich metalową kratą, jak w klasztorze. Vivaldi pisał dla nich koncerty, kantaty i ponad 60 dzieł sakralnych. W 1716 roku jego oratorium Juditha triumphans zostało zaśpiewane w całości przez dziewczęta z Pietà, łącznie z rolami męskimi. Niektóre zdobyły sławę samodzielnie, jak skrzypaczka Chiara della Pietà i Anna Maria della Pietà, jedna z jego ulubionych uczennic.

Który kościół jest prawdziwym kościołem Vivaldiego?

Pietà, zwany także Santa Maria della Visitazione, na Riva degli Schiavoni. Vivaldi pracował w Ospedale, którego kaplica była wcześniejszym kościołem. Stał po prawej stronie tego, który widzisz dziś, i już nie istnieje. Giorgio Massari zaprojektował obecny kościół, wzniesiony w latach 1745–1760. Vivaldi zmarł w Wiedniu w 1741 roku, więc nigdy w nim nie grał. Pierwotny budynek Ospedale jest dziś częścią kompleksu Hotel Metropole. Tablica na kościele głosi, że tradycja przypisuje jego akustykę radom Vivaldiego. „Tradycja" to słowo samej tablicy.

• Pietà Vivaldiego: Ospedale i jego stara kaplica, z przerwami w latach 1703–1740
• Dzisiejszy kościół: wzniesiony w latach 1745–1760, fasada ukończona w 1906 roku
• Koncerty Czterech pór roku odbywają się w dzisiejszym kościele

Wnętrze Piety

Wnętrze jest owalne. Wzdłuż ścian bocznych biegną dwie galerie z kutymi żelaznymi kratami. Za czasów Vivaldiego muzycy Pietà występowali przed gośćmi zza takich właśnie krat. Spójrz w górę na freski sufitowe Giambattisty Tiepola: Męstwo i Pokój nad wejściem, Triumf Wiary nad chórem i Cnoty teologiczne nad prezbiterium, namalowane w latach 1754 i 1755. Ołtarz Nawiedzenia rozpoczął Giovanni Battista Piazzetta, a po jego śmierci dokończył jego uczeń Giuseppe Angeli.

San Vidal: inny kościół, inny zespół

San Vidal to drugi kościół, którego koncerty często sprzedaje się jako wieczory z Vivaldim. To dawny kościół na jednym końcu Campo Santo Stefano, w pobliżu mostu Accademia, obecnie zdekonsekrowany i wykorzystywany na koncerty zespołu kameralnego Interpreti Veneziani. Jego własna historia wiedzie przez dożę Vitalego Faliera, który założył tu kościół w 1084 roku, oraz kompozytora Baldassare'a Galuppiego, który jest w nim pochowany. Nie znaleźliśmy niczego, co łączyłoby ten budynek z Vivaldim. Związek z Vivaldim należy do Pietà. Tak czy inaczej, namalowany w 1514 roku przez Carpaccia ołtarz przedstawiający San Vidal na koniu wart jest obejrzenia.

Czytaj dalej: Koncerty Vivaldiego w Wenecji: jak wybrać i dlaczego miejsce ma znaczenie

San Giovanni in Bragora, gdzie zaczęło się jego życie

Aby poznać początek tej historii, udaj się do San Giovanni in Bragora, kościoła w tej samej dzielnicy Castello. Vivaldi urodził się 4 marca 1678 roku, a księga parafialna San Giovanni in Bragora odnotowuje jego narodziny. Kościół ten wspomina się jako miejsce jego chrztu. Ściśle mówiąc, akuszerka ochrzciła go w domu zaraz po urodzeniu, prawdopodobnie dlatego, że był wątłym dzieckiem, a brakujące ceremonie odbyły się dwa miesiące później. Uważa się, że jego rodzina mieszkała wówczas w pobliżu kościoła. Jego obecny wygląd pochodzi z renowacji przeprowadzonej w latach 1475–1505, a wewnątrz znajduje się „Chrzest Chrystusa" Cimy da Conegliano, namalowany w 1492 roku.

Gdzie powstały „Cztery pory roku

Można by przypuszczać, że „Cztery pory roku" powstały dla muzyków Pietà, ale dowody wskazują na coś innego. Te cztery koncerty skomponowano prawdopodobnie około 1718–1723 roku, gdy Vivaldi był nadwornym kapelmistrzem w Mantui, choć jeden z badaczy datuje je już na lata 1716–1717. Zostały wydrukowane w Amsterdamie w 1725 roku przez Michela-Charles'a Le Cène'a jako pierwsze cztery z dwunastu koncertów w „Il cimento dell'armonia e dell'inventione", jego Opus 8. Każdemu towarzyszył sonet, być może samego Vivaldiego. Wszystkie cztery razem trwają około 40–43 minut. To wciąż muzyka wenecka, grana obok miejsca, w którym pracował.

Czytaj dalej: Cztery pory roku: przewodnik dla słuchacza

Koncert „Czterech pór roku" w Pietà

Koncert, do którego podajemy link, odbywa się w kościele Pietà, Santa Maria della Visitazione, a nie w San Vidal. Vivaldi Baroque Ensemble wykonuje na żywo „Cztery pory roku", a bilet obejmuje wstęp do kościoła i występ. Organizatorem jest More Than Web s.r.l., a spotkanie odbywa się w samym kościele. Przyjdź około 45 minut przed rozpoczęciem, aby zająć dobre miejsce, i ubierz się tak, jak wypada w kościele. Podczas występu nie wolno fotografować, z lampą błyskową ani bez niej, ani nagrywać dźwięku. Zwierzęta, palenie tytoniu, jedzenie i napoje są niedozwolone. Sprawdź godzinę rozpoczęcia dla wybranej daty przy rezerwacji. Możesz anulować z pełnym zwrotem kosztów do 24 godzin wcześniej albo zarezerwować teraz i zapłacić później.

Jak dotrzeć do Piety

Kościół stoi na Riva degli Schiavoni, nadbrzeżu w dzielnicy Castello, które ciągnie się od Ponte della Paglia, obok Pałacu Dożów, wzdłuż basenu San Marco. Jeśli przyjeżdżasz tramwajem wodnym, przystanek San Zaccaria znajduje się na tym samym nadbrzeżu. Stary sierociniec stał obok kościoła, przy Calle della Pietà. Na zewnątrz kościoła poszukaj tablicy z 1548 roku. Grozi ona klątwami i ekskomuniką rodzicom, którzy porzucili swoje dzieci w Pietà, choć mieli środki, by je wychować.

Dla kogo to nie jest

Jeśli chcesz stanąć dokładnie tam, gdzie grał Vivaldi, żaden budynek tego nie oferuje: jego kaplica już nie istnieje, a obecny kościół powstał po nim. Jeśli nie znosisz czekania, pamiętaj, że dobre miejsca przypadają tym, którzy przychodzą wcześnie, więc zaplanuj około 45 minut oczekiwania. Jeśli chcesz zdjęć lub nagrania muzyki, nie możesz ich wykonać podczas występu. Jeśli liczysz na jego sakralną muzykę chóralną, program tutaj to „Cztery pory roku". Jeśli wolisz posłuchać innego zespołu, Interpreti Veneziani w San Vidal to godna alternatywa, choć bez związku z Vivaldim.